Swahili Rock Climbing Glossary of Terms

Ambatanisha   Kuweka mikono yote au miguu yote kwa kishikio sawa. Taz. leta pamoja. Match 

Bilei   Mbinu inayotumika kushikilia kamba ili kuzuia kuanguka kwa mpandaji. Inashirikisha kuchukua kamba kutoka mpandaji kwa kupitia kifaa cha bilei au kupatia mpandaji kamba kupitia kifaa cha belei. Belay 

  

Bita   Maarifa au habari jinsi ya kukamilisha njia au tatizo unalopanda kwa mwamba.  Namna hatua zinavyopaswa kuwa na jinsi unavyopaswa kuzifanya. Kawaida huambiwa na mtu ambaye amekamilisha njia au tatizo hilo hapo awali. Taz. mwakenya. Beta 

 

Chaki   Kitu namna ya udongo mwororo aghalabu cheupe kinachotumiwa kwa mikono na mpandaji ili kuiweka mikono kavu na kuboresha akamatavyo vishikio. Chalk  

  

Cheki   Kusaidia kuelekeza mpandaji wakati wa kuanguka haswa anapokwea tatizo ama anapoanza kuongoza njia. Nicheki. Spot

WhatsApp Image 2021-03-12 at 14.33.15 (4).jpeg

Chukua!   Neno linalotumiwa na mpandaji kuonya mdhibiti kwamba ulegevu wa kamba unahitaji kupunguzwa. Take! 

  

Enda upande   Kuchukua hatua kwa upande kwenye sehemu ya mwamba wakati wa kupanda. Traverse 

 

Finya  1. Kishikio ambacho kinabanwa kati ya kidole cha gumba na vidole vingine. 2.Kubana kishikio kati ya kidole cha gumba na vidole vingine. Pinch  

  Cheki/spot

Fuata   Kupanda nyuma au baada ya kiongozi ukiondoa na kukusanya gia ambazo ameweka njiani. Follow 

  

Fukiza   Kutoa bita pana kwa mpandaji, mara nyingi isiyohitajika ama isiyouliziwa. Spray 

 

Gea Taz. gia. Gear 

  

Gia   Vifaa anavyotumia mpandaji kupunguza ajali anapopanda; huwezesha kupanda kwa ustadi. Taz. gea. Gear 

  

Godoro   Tandiko nene ambalo linalotumika kama kinga ya kuanguka kwa mpandaji anapopanda bila kamba. Linatengenezwa na sponji na linaweza kubebwa. Crash Pad 

Hanesi   Vazi linalovaliwa kwenye nyonga na kwenye mapaja. Lina nafasi mbili zinazotenganishwa za kupenyezea miguu. Huvaliwa kwenye upandaji wowote wa kamba kwani ni vazi muhimu kwa usalama. Harness 

  

Helmeti   Kofia ya sandarusi ya kukinga kichwa kisidhuriwe na pigo kutoka kwa mwamba au uchafu unaoanguka; huvaliwa wakati wa kupanda. Helmet  

 

Jabali   Mwamba mkubwa. Kilima au mlima wa mwamba. Taz. mawe. Crag 

Jongea   Matembezi yanayohitajika kufikia kwenye msingi wa mwamba au jabali. Taz. Karibia. Approach 

Kamba   Uzi mnene uliotengenezwa kwa kusokota nyusi nyembaba pamoja. Hutumika kwenye aina tofauti za kupanda. Yaweza kuwa tuli au yenye nguvu. Rope 

  

Kamba inajivuta   Msuguano unaosababishwa wakati kamba ya kupanda inapita juu ya mawe au kwa gia haswa kwa namna isiyo kiwimawima. Rope drag 

Kamilisha  Kupanda njia au tatizo bila kuanguka kwenye jaribio la kwanza, na bila mwakenya au bita ya kupanda. Flash  

  

Karabina   Kitanzi cha chuma kilicho na lango upande mmoja. Hutumiwa kwa mifumo ya usalama inayotumika wakati wa kupanda. Carabiner 

  

Karibia Taz. jongea. Approach 

today_edited.jpg

Jongea/Approach

Kausha   Mpandaji anapoukaza mwili wako katika nafasi moja huku akishikilia kishikio kwa mkono mmoja uliokunjwa na uzito mwingi ukiwa kwenye bega; kawaida wakati mpandaji anapofikia kishikio kingine. Lock-off 

  

Kifaa cha bilei   Kifaa maalum ambacho hutumiwa kusaidia mdhibiti kudhibiti kamba ya mpandaji. Kikitumiwa kwa usahihi, kifaa cha bilei huunda msuguano wa kamba ambao humsaidia mdhibiti kushika mpandaji akianguka, kumshukisha au kumlegezea kamba anapoongoza njia. Belay Device 

  

Kiongozi Mpandaji anayetangulia kwenye njia mbele ya wengine ili kuelekeza njia kwa wenzake huku akiweka gia mara kwa mara kama kinga na kubandika kamba ndani ya gia. Leader 

IMG_0801.jpg

Kishikio   Umbo ambao kwa kawaida huambatanishwa na ukuta wa kupanda ili wapandaji waweze kuushika au kuukanyaga. Hold 

Kupanda bila kamba   Aina ya kupanda tatizo kwenye mwamba. Kwa kawaida, godoro huwekwa chini ya tatizo kama mahali pazuri pa kutua ili kupunguza ikiwa mpandaji ataanguka au kuruka chini kutoka juu ya tatizo. Bouldering   

Kupanda kwanza   Kitendo cha kuwa mtu wa kwanza kupanda njia au tatizo kwa mtindo fulani. First Ascent  

  

Kupanda kwa kamba   Kuelekea juu ya jabali ukiwa umefungwa kwenye kamba inayodhibitiwa na mtu mwingine (mdhibiti). Kuna aina tofauti vya kupanda kwa kamba. Roped climbing

Legeza!   Neno linalosemwa na mpandaji kumweleza mdhibiti aongeze ulegevu kwa kamba anapopanda. Slack!

  

Leta pamoja Taz. Ambatanisha. Match 

Kishikio/climbing hold

20201126_135909.jpg

Mawe/ Rock

Mawe   Hutumika mara kwa mara kumaanisha eneo la kupanda; jabali ama mwamba. Rock 

  

Mdhibiti   Mtu anayeshughulikia kamba kupitia kifaa cha bilei ili kumshika mpandaji ikiwa ataanguka au kuteleza anapopanda. Belayer 

  

Mfuko   Kishikio ambacho ni shimo au pango la duara kwenye mwamba ambacho unaweza kuingiza kati ya kidole kimoja au vidole vinne lakini sio mkono mzima. Pocket  

Mfuko wa chaki   Kifuko kidogo cha kushikilia chaki. Kawaida hufungwa kwa kamba na kuvaliwa kiunoni. Chalk bag 

  

Mpandaji   Mtu anayejihusisha na shughuli ya kupanda jabali au miamba. Climber 

  

Mtelezo   Kishikio cha mviringo laini ambacho kinahitaji kushikwa na kiganja chote kwa sababu ya asili yake ya kuteleza. Sloper 

    

Mwakenya Taz. bita. Beta 

Mwamba   Jiwe kubwa lilio chini kama kwamba mpandaji anaweza kuanguka kwa usalama majini au kwa godoro lililo kwenye nchi kavu. Boulder 

   

Mwanzilishi   Mpandaji aliye wa kwanza kupanda njia au shinda maalum kwa mtindo fulani. First Ascender 

  

Nanga   Kifaa au mfumo wa kufunga kamba au kupachika mpandaji juu ya sehemu ya kukwea ili kuwezesha mpandaji kukamatwa anapoanguka na kuzuia mpandaji kuanguka. Anchor 

  

Njia   Sehemu maalum inayofaa kupitiwa ili kukamilisha ukweaji kwa jabali. Route 

  

RES_5738.jpg

Mwamba/ boulder

Noma   Sehemu ngumu zaidi ya kupanda au mwendo mgumu zaidi katika kupanda. Mahali ambapo mpandaji anaweza kuanguka kwa urahisi. Crux 

 

Ongoza   Mtindo wa kupanda ambapo mpandaji anatangulia kwenye njia huku akiweka gia mara kwa mara kama kinga na kubandika kamba ndani ya gia. Lead 

  

Rukia   Namna ya kupanda ambayo mpandaji anaruka au kusonga kwa nguvu kutoka kwa kishikio kimoja hadi kufika mbali kwenye vishikio vingine. Dyno 

Safisha   Kuchukua vipande vyote vya gia ambavyo vilitumika kwa kupanda, baada ya kumaliza kupanda. Inahusu pia kuandaa mwamba kwa kuondoa uchafu kwa njia au tatizo mpya. Clean 

Shuka   Enda chini kutoka juu. Kufanya ukoo unaoudhibiti mwenyewe kwenye kamba; teremka. Abseil/rappel    

  

Shukisha   Letwa chini kutoka juu. Kufanya ukoo unaodhibitiwa kwenye kamba na mdhibiti; teremsha. Lower    

  

Shushu   Kipande kikubwa cha ngozi ambacho huegemea kidoleni baada ya kuvutwa kwenye mawe. Flapper 

Tatizo   Sehemu maalum inayofaa kupitiwa ili kukamilisha ukweaji kwa mwamba ambapo mpandaji hatumii kamba. Pia Changamoto. Problem 

  

Tetemeka   Tikisika kwa harakaharaka bila kudhibiti kwa mguu mmoja wakati mpandaji ana wasiwasi, anaogopa, au amechoka kwenye mwamba. Shaking/Elvis Legs  

  

Thabiti   Kipande cha gia au nanga ambacho kinadhaniwa kuwa imara. Bomber  

  

Tokea juu   Hatua ya mwisho juu ya tatizo ambayo inajumuisha mpandaji kutokea juu ya mwamba. Top-out

 

Tuma   Kupanda njia au tatizo kutoka chini hadi juu bila kuanguka au kupumzika kwa gia. Send 

  

Twanga   Kutuma njia au tatizo kwa mtindo mzuri, au kujaribu kwa bidii wakati wa kutuma. Crush 

20210313_101406.jpg

Shukisha/ Lower

Twende!   Neno linalotumika kutia mpandaji moyo wakati anapopanda kwa bidii kwenye njia au tatizo, haswa kwenye sehemu noma. Come on! Allez!

  

Ufa   Mpasuko au mgawanyiko ulioko kwenye mwamba na ambao unaruhusu uwekaji wa gia wakati wa kupanda na ambao hutumiwa kwa mikono na miguu wakati wa kupanda. Crack

Ulegevu   Kamba ya ziada kati ya mdhibiti na mpandaji. Slack 

Viatu vya kupanda   Viatu vilivyoundwa mahsusi kulinda miguu na kutoa msuguano unaohitajika mpandaji anapokwea kwenye mawe. Climbing Shoes 

Vishikio  Wingi wa kishikio. Climbing hold

  

Vuta upande   1. Aina ya kishikio ambacho kinaruhusu mpandaji kupanda akivuta kutoka upande. 2. Jinsi ya kukamata ambayo inajumuisha kuvuta kwa mkono na kusukuma kwa miguu. Side-pull 

  

Waka   Mikono inapobana na kufanya mpandaji kutoweza kuushika vishikio vizuri. Hali hii hupatikana wakati mpandaji anapopanda kwa muda mrefu au kutokana na kuufanya mwendo unaostahili nguvu nyingi. Pumped  

  

Wa pili   Mpandaji anayefuata kiongozi kwenye jabali. Second 

IMG_0736.jpg

Viatu via kupanda/climbing shoes

Want to contribute to the list? Write to us here.